LICZBA KSIĄG BIBLIJNYCH
Angielskie /i polskie/wydania Starego Testamentu zawierają 39 ksiąg,zaś angielskie /i polskie/ wydania Nowego Testamentu 27 ksiąg, a więc razem cała Biblia ma 66 ksiąg. Liczba 39 jako liczba ksiąg Starego Testamentu jest równieŜ wskazana w hebrajskim Piśmie Świętym, bo tak są one wydane. Liczba 66 jest takŜe pokazana w typach Biblii, na przykład w dwóch stosach chlebów pokładnych, z których kaŜdy składał się z 6 bochenków stojących obok siebie 6 i 6, przedstawiając w ten sposób 66 ksiąg Biblii, które są specjalnym pokarmem dla prawdziwego Kapłaństwa. TakŜe deski przybytku, słupy i drągi - drągi, tak jak one były ułoŜone naprzeciw siebie i jeden w stosunku do drugiego są w liczbie 66, symbolizując 66 ksiąg Biblii. W wypadku zaś słupów, symbolizują one takŜe niektórych pisarzy Nowego Testamentu. W staroŜytności jednak hebrajska Biblia miała 24 księgi. Zmniejszenie ich liczby wynika z połączenia w jedną księgę następujących par ksiąg: 1 i 2 Samuelowej, 1 i 2 Królewskiej, 1 i 2 Kroniki, Ezdraszowej i Nehemiaszowej, a takŜe z połączenia w jedną księgę ksiąg dwunastu Mniejszych Proroków. Zredukowanie liczby 39 ksiąg Starego Testamentu do liczby 24 Bóg sam uznał, jak postaramy się to wykazać w innym związku. W czasach Jezusa nauczeni w Piśmie, jak o tymmówi Józef Flawiusz /Przeciw Apionowi 1:8/, zredukowali sztucznie tę liczbę do 22 ksiąg, łącząc razem księgi Ruty z księgą Sędziów i Treny Jeremiaszowe z księgami Jeremiasza. Czynili oni to, aby mieć tyle ksiąg Pisma Świętego ile jest liter w hebrajskim alfabecie a więc dla powodu zupełnie sztucznego i nieco wskazującego na charakter tych, których Jezus oskarŜał, iŜ obciąŜali lud przez siebie uczynionymi doktrynami, które podawali jako obowiązujące przykazania BoŜe /Mat.l5:9/. Nowoczesne wydania hebrajskiego Pisma Świętego zazwyczaj umieszczają Treny Jeremiaszowe i księgę Ruty w części Kethubim. Jednak jest to przeciwne Planowi Pańskiemu opierającemu podział na urzędowym stosunku pisarzy do Boga. Zmiana nastąpiła w sposób następujący: Jest pięć ksiąg /księga Estery, Ruty, Pieśń Salomonowa, Treny Jeremiaszowe i Kaznodzieja Salomonowy/, które Izraelczycy składają w jeden zwój ze względu, by czytać je w czasie pewnych świąt. Kiedy nie składali ich razem w oddzielny zwój aby mieć je razem, większość z nich naleŜała do części Kethubim, to brali oni księgi Ruty, Treny Jeremiaszowe z części Nebiim /Proroków/ i składali je z innymi trzema, aby wygodnie odczytywać zwój bez zbytniego jego skręcania. Gdy te księgi są razem w osobnym zwoju, to Izraelici nazywają je Migilloth, czyli zwój odłączony.Pierwotnym językiem Starego Testamentu jest z małymi wyjątkami język hebrajski. Tymi wyjątkami są z księgi Jeremiasza 10:11; z Ezdrasza 4:8; 6:18; 7:12-26; z Daniela 2:4-7,28. Wyjątki te są w języku aramejskim, czasami nazywanym językiem chaldejskim, czyli w języku semickim bardzo zbliŜonym do hebrajskiego, który zastępował język hebrajski w mowie potocznej Izraelitów Palestyny na kilka wieków przed Chrystusem. Ten to język i język grecki były głównymi językami uŜywanymi w codziennym obcowaniu w Palestynie za czasów naszego Pana. Poza niektórymi archeologicznymi odkryciami o małym znaczeniu aŜ dotychczas Pismo Święte Starego Testamentu było jedynym przykładem czysto hebrajskiej literatury. Do nich dodane zostały liczne przekłady Nowego Testamentu na hebrajski język poczynając od przekładu Delitzscha w roku 1878, a takŜe dodane w wielkiej ilości dzieła hebrajskie ostatnich lat pięćdziesięciu od kiedyjęzyk hebrajski znów stał się stopniowo Ŝywym językiem z wciąŜ wzrastającą literaturą. Nowy Testament był początkowo napisany po grecku, nie językiem greckim klasycznego okresu, ale greckim ludzi wykształconych pierwszego wieku naszej ery, zwanym koine /ogólnym albo potocznym językiem/. Ale Nowy Testament grecki, choć reprezentuje dobry język grecki pierwszego stulecia chrześcijańskiego, zawiera wielką liczbę hebrajskich wyraŜeń idiomatycznych, zwanych hebraizmami, dosłownie przetłumaczonych na grecki. Dlatego teŜ ten, kto interpretuje grecki Nowy Testament, znajduje wielką pomoc w znajomości hebrajskiego, ułatwiającej jego zrozumienie. Do niedawnawiększość uczonych wykształconych w greckim klasycznego okresu 550 - 325 przed Chrystusem, niechętnie patrzyła na greczyznę Nowego Testamentu jako barbarzyńską. Jednak od lat dziewięćdziesiątych zeszłego stulecia, gdy zaczęto dokonywać odkryć greckich papirusów, szczególnie w Egipcie, okazało się, Ŝe grecki Nowy Testament był językiem klas oświeconych mówiących po grecku w owym czasie, pomimo swych hebraizmów. Jednak te idiomatyczne wyraŜenia charakterystyczne formy greckiej Septuaginty, które wpłynęły na grecki Nowy Testament, właściwości jego pisarzy, a przede wszystkim nowe znaczenia, które Duch Święty tchnął do wielu greckich słów Nowego Testamentu sprawiają, iŜ ten język grecki wymaga specjalnego badania nieco odmiennego od studiów klasycznego języka greckiego. Stąd wynika potrzeba wyspecjalizowanych studiów w tej dziedzinie.Oryginalne manuskrypty hebrajskich Pism - tych, które pochodzą z rąk ich oryginalnych pisarzy - oczywiście zaginęły z powodu spustoszeń czasu. Wiele kopii tych pism równieŜ doznało podobnego losu. W dodatku wiele z nich było zniszczonych przez Nabuchodonozora i Antiocha Epifanesa. Były one jednak otoczone tak wielką czcią przez Izraelitów, Ŝe oddaliby oni raczej Ŝycie, aby je zachować. Dlatego Pisma hebrajskie doszły do nas w większej czystości niŜ jakiekolwiek inne dzieła staroŜytnej literatury, z wyjątkiem Nowego Testamentu w oryginalnym języku greckim. Jednym z powodów dla których nie mamy więcej staroŜytnych rękopisów Pism hebrajskich jest działalność masoretów. Masoreci byli to hebrajscy uczeni, którzy na przełomie od VII do X wieku po Chrystusie pracowali nad wydaniem moŜliwie najczystszego i najmniej skaŜonego tekstu Pism hebrajskich jaki mogli przygotować. Podjęli oni tę pracę z powodu ogromnej liczby róŜnych sposobów czytania róŜnych kopii Pism hebrajskich. Kiedy skończyli oni swe dzieło, za ogólną zgodą wszystkie hebrajskie kopie nie zgadzające się z ich tekstem zostały zniszczone. Dlatego teŜ nasz najstarszy manuskrypt hebrajskiego Starego Testamentu pochodzi z około roku 925 po Chrystusie. Jest on obecnie w Muzeum Brytyjskim. Na początku i przez wiele wieków tekst hebrajski był całkowicie napisany w spółgłoskach. Masoreci więc dostarczyli tych spółgłosek pisząc kropki, które zastępują samogłoski. Przez tę pracę uniemoŜliwili oni róŜne sposoby czytania hebrajskich Pism, choć w pewnych wypadkach, nie chcąc zmieniać tekstu takiego jaki znaleźli, podawali na marginesie lepsze sposoby jego czytania od niektórych z tych. które znaleźli w tekście - jest prawdopodobnie nie więcej niŜ 200 wszystkich takich marginesowych uwag. JednakowoŜ w ich notatkach /Massorah/ i innych komentarzach itd. zostały zachowane dziesiątki tysięcy takich uwag. Doktor C.D. Ginsberg w swojej biblii hebrajskiej opublikował wiele ich tysięcy, a więcej jeszcze w swojej Massorah.Podczas gdy staroŜytne rękopisy hebrajskich Pism są stosunkowo nieliczne i stosunkowo niedawne, bo najstarszy z nich ma około 1000 lat, to rękopisy Nowego Testamentu są zdecydowanie starsze i liczniejsze. Najstarsze z nich, kompletne albo prawie kompletne, są Watykańskie i Synaickie pochodzące z około roku 325 po Chrystusie. Rękopis Efrema, choć mniej lub więcej niekompletny pochodzi z piątego wieku. To samo dotyczy rękopisu Bezy, zawierającego Ewangelie i Dzieje Apostolskie. RównieŜ Rękopis Aleksandryjski pochodzi z piątego wieku. Rękopisy Nowego Testamentu wciąŜ wzrastają w liczbie. W roku 1909 Gregory obliczył 4.070 greckich rękopisów Nowego Testamentu w całości lub częściach. Te rękopisy są pisane w dwóch formach: l/ całkowicie duŜymi literami bez przerwy pomiędzy słowami - takie rękopisy nazywają się uncjałami i 2/ małymi literami - wtedy takie manuskrypty nazywają się kursywą. Najstarszerękopisy to uncjały. Z jednym prawdopodobnie wyjątkiem, Ŝaden inny rękopis nie jest tak dawny jak rękopisy greckiego Nowego Testamentu i z wszelką pewnością mamy więcej ich egzemplarzy od rękopisów staroŜytnych ksiąŜek, które się dochowały do naszych czasów. RównieŜstosunkowo jest mniej róŜnych sposobów czytania w tych rękopisach niŜ w rękopisach jakichkolwiek innych dzieł staroŜytnych. Naprawdę nie ma róŜniących się sposobów czytania, które by wpływały zasadniczo na doktrynę Biblii, co do których istniałaby uzasadniona wątpliwość, gdy chodzi o to, który z nich jest prawidłowy. W rzeczy samej wśród wielości rękopisów greckich Nowego Testamentu i następnie wzmoŜonych moŜliwości róŜnych sposobów czytania mamy uderzający powód opieki BoŜej nad czystością biblijnego tekstu, która to opieka przejawiała się w sposób nie zmuszający, lecz przez anulowanie skutków ludzkiej omylności.Zanim pojawił się wynalazek druku około połowy piętnastego wieku po Chrystusie, rękopisy Biblii podobnie jak wszystkie inne rękopisy były przepisywane, to znaczy pisane ręcznie zazwyczaj gdy chodzi o Nowy Testament /grecki/ przez zakonników, przewaŜnie na bardzo cienkich spreparowanych skórkach zwanych pergaminami, a potem na papierze robionym z liści rośliny papirusowej. W języku hebrajskim były one przewaŜnie pisane na zwojach w ten sposób, Ŝe moŜna je było zwijać z jednego do drugiego zwoju w miarę jak ktoś przechodził od jednej ksiąŜki lub ustępu do innej ksiąŜki lub innego fragmentu. Obydwa końce pergaminu były okręcone naokoło kija o kształcie cylindrycznym, który przechodził około sześciu cali od swych końców poprzez środek wyciętych podobnych do dysków kawałków drewna od czterech do dziesięciu cali średnicy, zaleŜnie od wielkości pergaminu i grubości około 3/4 cala. One słuŜyły jako .zakończenia ksiąŜki, trzymając bezpiecznie pomiędzy sobą manuskrypty, podczas gdy sześć cali wystających kijów słuŜyły jako oparcia rączki dla zwoju, a jednocześnie jako środki do skręcania i rozkręcania zwojów. Zwojetakie moŜna oglądać w kaŜdej synagodze, kiedy są one wyjmowane z ”arki" w połowie rannego naboŜeństwa w soboty. Podajemy myśl czytelnikom, by odwiedzili taką synagogę celem zobaczenia jednego z takich zwojów. Skóry pergaminów są mocno i w sposób artystyczny z sobą połączone, i niektóre z tych pergaminów, szczególnie te, które zawierają cały hebrajski Stary Testament, są moŜe sto yardów /ponad 91 m/ długie. Stąd teŜ wynika potrzeba nakręcania manuskryptów z jednego na drugi zwój. Ponadto, znacznie później niŜ czasy Chrystusa, hebrajskie rękopisy często były pisane na liściach i związywane razem za jeden koniec sznurkami ze skóry, a w ten sposób tworzyły ksiąŜkę podobną nieco do naszych ksiąŜek, ale z tą róŜnicą iŜ nie posiadały „grzbietu" współczesnych ksiąŜek. Zwoje były zapisywane kolumnami biegnącymi obok siebie często wysokości dwudziestu cali od góry do dołu i od trzech do pięciu cali szerokości. PoniewaŜ zwoje były wjęzyku hebrajskim, więc słowa były pisane z prawej strony na lewo, a nie jak w naszych pismach czy drukach z lewa na prawo. Ich tekst nie był początkowo i przez długie wieki dzielony na rozdziały lub wiersze, ani teŜ nie były czynione przerwy w tym celu i dla rozdzielenia słów, zdań i paragrafów. By zilustrować, jak się pisze lub drukuje po hebrajsku z prawa na lewo, podamy tutaj /wg. Biblii angielskiej/ część Jana 1:1-3 z literami, słowami odwróconymi i nieprzedzielonymi, jak to było robione w hebrajskim, a takŜe by zilustrować powstanie kolumn w hebrajskim, co bardzo dziwne wydaje się dla nas.KOLUMNA DRUGAgninnigebehtnisawemas ybedamerewsgnihflladoghtiw ynatonsawmihtuohtiwdnamihKOLUMNA PIERWSZAehtsawgnimnigebehtni htiwsawdrowehtdnadrow ehtdogsawdrowehtdnadogSłowa te oznaczają: „Na początku było Słowo, a ono Słowo było u Boga, a Bogiem było ono Słowo. To było na początku u Boga. Wszystkie rzeczy przez nie się stały, a bez niego nic się nie stało co się stało". Jak bardzo róŜnią się te dwie metody !Sztuka druku została wynaleziona około roku 1440 po Chrystusie. Wszystkie więc kopie Biblii pisane przed tym czasem były pisane ręcznie zazwyczaj w Nowym Testamencie greckim i w tłumaczeniach obu Testamentów przez zakonników, a w hebrajskim Starym Testamencie przez izraelskich uczonych w Piśmie. Pierwszą ksiąŜką kiedykolwiek wydrukowaną, naturalnie po tej dacie była oczywiście Biblia /po łacinie/, wydrukowana przez Johanna Gutenberga w Mainz, w Niemczech. Pierwszy hebrajski Stary Testament ukazał się w druku wcześniej niŜ pierwszy grecki Testament. Poprzedni z nich był drukowany w częściach Torach /Pięcioksiąg MojŜeszowy/ najpierw się ukazała w druku w Bolonii, we Włoszech w roku 1482 na dziesięć lat przed odkryciem przez Kolumba San Salvadoru, przyczółka Ameryki. Wcześniejsza część Nebiim /Proroków/ ukazała się w roku 1485, apóźniejsze Nebiim w roku 1486, obie w Sancino we Włoszech; zaś Kethubim /Pisma lub Hagiografia/ ukazała się w roku 1486 i w 1487 w Neapolu, we Włoszech. Pierwsze wydanie całego Starego Testamentu ukazało się w roku 1488 w Soncino zredagowane przez Abrahama Bena /syna/ Chaima de Trutore; drugie zaś w Neapolu około lat 1491 - 1493; trzecie w mieście Brescia, we Włoszech w roku 1494; czwarte w Pesaro, we Włoszech w latach 1511 - 1517. Pierwsze wydanie Rabinicznej Biblii, zredagowane przez Feliksa Pratensis i wydane przez Bomberga w Wenecji, ukazało się w czterech tomach in folio w roku 1517; drugie zaś teŜ w Wenecji w latach 1524 - 1525. Najlepsze wydanie hebrajskiego Starego Testamentu, zredagowane z 10.000 wariantów przez C.D Ginsburga, nawróconego rabina, ukazało się w Londynie, w Anglii w roku 1894; drugie zaś z kolei co do swej wartości zredagowane przez R. Rittela, ukazało się w Lipsku, w Niemczech w latach 1905 - 1906. Pierwsze w druku wydanie greckiego Nowego Testamentu było wydaniem Erazmowym. Ukazało się ono w Bazylei w roku 15l6; od tego zaś czasu wiele wydań greckiego Nowego Testamentu się ukazało, szczególnie w czasie 19 i 20 stulecia, gdy wielka ilość rękopisów greckiego Nowego Testamentu ułatwiła krytykom tekstu zrekonstruowanie czystszego tekstu, nad którym Tischendorf, Tregelles, Wescott i Hort, Weiss, Souter, Gregory i Von Soden dokonali monumentalnej pracy. Pierwsze drukowane wydanie całej Biblii w hebrajskim i greckim języku ukazało się w 6 tomach in folio w latach 1514 - 1520 w Complutum /łacińska nazwa Alkali w Hiszpanii/ i jest nazywane Poliglotta Kompluteńska /po grecku wielojęzyczny/ od nazwy miasta, gdzie zostało wydrukowane i od jego ukazania się w czterech językach: Septuaginta bowiem była drukowana w kolumnach obok hebrajskiego. a Wulgata w kolumnach obok greckiego. Dlatego teŜ to wydanie było poliglotą.Ufamy, Ŝe dodanie jeszcze kilku słów na temat greckich rękopisów Nowego Testamentu będzie poŜyteczne. Rękopis Watykański został tak nazwany ze względu na to, iŜ znajduje się on w Bibliotece Watykańskiej w Rzymie, będąc jednym z jej największych skarbów. Obejmuje on prawie cały Nowy Testament, lecz zatrzymuje się na liście do Hebrajczyków 9:14 - brak w nim reszty tego listu, dwóch listów do Tymoteusza, listu do Tytusa, Filemona i Objawienia. Na razie jest to najlepszy z greckich rękopisów Nowego Testamentu. W roku 1889 zostało wydane w Rzymie w 100 kopiach faksymile tego rękopisu. Podobnie jak wszystkie najdawniejsze rękopisy greckiego Nowego Testamentu ten rękopis równieŜ jest uncjałem. Rękopis Synaicki został odkryty w częściach, z czego pierwsza część została odkryta w roku 1844, a reszta w roku 1859 w klasztorze świętej Katarzyny na górzeSynaj przez C. Tischendorfa. Zawiózł on ten rękopis następnie do Petersburga /w Rosji/, gdzie teŜ pozostawał aŜ do roku 1935 kiedy został zakupiony przez brytyjskie społeczeństwo i złoŜony w Muzeum Brytyjskim. W Muzeum Brytyjskim równieŜ znajduje się Rękopis Aleksandryjski, pochodzący z piątego wieku, a który jest trzecim z kolei pod względem swej staroŜytności i jakości zpełniejszych rękopisów greckich Nowego Testamentu. Był on przywieziony do Anglii w roku 1628 przez Cyryla Lucara, patrjarchę konstantynopolitańskiego i ofiarowany królowi Karolowi I. Cyryl Lucar przywiózł początkowo ten rękopis do Konstantynopola z Aleksandrii, gdzie był patrjarchą. Stąd teŜ pochodzi nazwa rękopisu. Podobnie jak rękopis Watykański jest on niekompletny, gdyŜ brakuje w nim Mat.1:1-25 - 6; Jan 6:50 - 8:52; 2 Kor.4:13-12:6. Rękopis Synaicki natomiast zawiera cały Nowy Testament jak i całą Septuagintę. Poza innymi uncjałami wspomnianymi powyŜej, wielka liczba papirusów daty wcześniejszej od tych powyŜej wymienionych rękopisów wyszła naświatło dzienne w ciągu ostatnich 45 lat, a jeden z nich nawet jest z II wieku. Są one jednak zaledwie drobnymi fragmentami Pisma Świętego. Dzięki jednak czystszemu tekstowi wielu greckich rękopisów, wyŜej wymienieni krytycy tekstu mieli moŜność zrekonstruowania tekstu. Przekłady więc oparte na nowszej rewizji tych tekstów są najbliŜsze w brzmieniu do tekstu pozostawionego przez pisarzy Nowego Testamentu. Dlatego przekłady takie jak E.R.V., ARV, przekłady Rotherhama, Moffata, Panina, Przekład Baptystów, Goodspeed, Diaglotta, Ballantina, itd., zbliŜają nas więcej do pierwotnego znaczenia pisarzy Nowego Testamentu niŜ wcześniejsze tłumaczenia.W związku z tym naleŜy uczynić parę uwag o niektórych przekładach Biblii. Ze sprawozdania Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego ze stycznia 1927 roku dowiadujemy się, Ŝe Biblia w całości albo w częściach została przełoŜona na 820 języków i dialektów. W tym to czasie obliczono, Ŝe nowe przekłady Biblii w całości lub w częściach były wydawane w odstępach sześć i pół tygodni. Uwzględniając tęszybkość wydawania do stycznia 1946 r. musimy dodać do powyŜszej ilości 152 nowe przekłady, czyli Ŝe otrzymamy 972 języków i dialektów, na które Biblia została przełoŜona w całości lub częściach. Z tego wynika, Ŝe Biblia znacznie przewyŜsza jakiekolwiek inne z pięciu istniejących ksiąg świata. Od czasu wynalezienia druku około roku 1440, Biblia była przez całe wieki i pozostaje nadal w duŜym stopniu tym, co Amerykanie nazywają „bestseller", czyli ciesząca się największym pokupem, gdyŜ ukazała się w większej ilości róŜnych wydań niŜ jakiekolwiek inne pięć ksiąg. Do najstarszych przekładów części Biblii naleŜą Targumy nie tyle pod względem tłumaczenia, ile pod względem parafrazy hebrajskiego tekstu na język aramejski. Powstały one po powrocie Izraela z Babilonu w związku z zanikiem uŜywania języka hebrajskiego przez ludność, a zastąpieniem go przez język aramejski w mowie potocznej. Dzięki nim ludzie nie władający juŜ językiem hebrajskim mogli poznawać treść Biblii. Słowo Targum oznacza interpretacje, a więc moŜe określić zarówno tłumaczenie jak i parafrazę. Najlepsza z tych interpretacji jest napisana przez Onkelosa o Pięcioksięgu MojŜesza. W duŜym stopniu przypomina ona dosłowne tłumaczenie. Cdn... w części 4 - NIEKTÓRE STAROŻYTNE PRZEKŁADY BIBLII
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz