Ogólne zarysy biblii cz8

HEBRAJSKA  POEZJA   NIEZRÓWNANA  DLA  PROROCTWA

Wielka literatura pewnych narodów posiada wszystkie powyŜsze formy poezji. Izraelici jednak posiadają własną swoistą formę poezji -proroctwo, której nie dzielą oni z Ŝadnym innym narodem. Prawie wszystkie prorocze pisma Starego Testamentu są w formie poetyckiej. Jest kilka co do tego wyjątków, mianowicie: Izajasz 36-39, niektóre rozdziały u Jeremiasza, Ezechiela i Daniela. Większość jednakbiblijnych proroctw odziana jest w formę poetycką. I co za poezja! Zwróciliśmy juŜ uwagę na Psalmy, które są proroctwami jako przykłady liryki, a tekst Izajasza głównie proroczy jest przykładem rapsodu. Jednak i inni prorocy ukazują te cechy charakterystyczne. Amos  i Micheasz dorównują niemal Izajaszowi w potędze i pięknie poezji. RównieŜ inni z mniejszych proroków aŜ do Malachiasza i włącznie  z nim  - choć są ostatnimi, to jednak nie najmniejszymi prorokami  - z punktu widzenia poetyckiej siły i formy przejawiają cuda poetyckiego wzlotu. Dlatego teŜ hebrajska poezja zajmuje pierwsze miejsce w literaturze poetyckiej świata. NaleŜy przy tym zauwaŜyć i to podkreślić, Ŝe cała poezja Biblii ma tę cechę, iŜ jest proroctwem wyraŜonym w formie poetyckiej. Odnosi się to nie tylko do całej poezji Ijoba, Psalmów, Izajasza i wszystkich innych proroków, lecz równieŜ jest to prawdą w odniesieniu do pieśni Jakuba, Balaama, MojŜesza, Debory, Anny, Huldy, Zachariasza, Marii i innych fragmentów pieśni rozsianych w historycznych księgach Biblii. Nie tylko jest to prawdą, jeśli chodzi o powyŜszą poezję Mądrości Przypowieści i Kaznodziei Salomonowego. Większość bowiem Przypowieści Salomonowych przedstawia nauki Tysiąclecia dotyczące etycznych i społecznych zasad; zaś Kaznodzieja Salomon przedstawia róŜne klasy naturalnych myślicieli, a ostatecznie prawdziwych Izraelitów, w ich filozofowaniu nad problemem istnienia.Przedstawiwszy niektóre ogólne uwagi o prozie i poezji hebrajskiej, tak jak się one przejawiają w Biblii, poświęcimy teraz nieco czasu na rozwaŜanie biblijnego uŜywania subtelności mowy /uŜytku słów/, które znajdują się wśród ozdób kaŜdej literatury. Jeśli chodzi o słownictwo Biblii, a mianowicie o słownictwo hebrajskie, to jest ono raczejograniczone. PoniewaŜ, włączając w to imiona własne w liczbie 2668 według Konkordancji Hebrajskiej Fuersta, z których wszystkie mają znaczenie, jest w hebrajskiej Biblii około 8674 róŜnych słów zgodnie z Hebrajskim Słownikiem Starego Testamentu Stronga. Jest tu mowa o słowach czysto hebrajskich bez uwzględnienia stosunkowo niewielu 34 aramejskich słów w oryginalnym tekście, które się znajdują w trzech księgach: w niektórych rozdziałach księgi Ezdraszowej, Daniela i w dwóch wierszach księgi Jeremiasza. Język hebrajski uległ bardzo niewielkim zmianom w ciągu 1200 lat od czasów MojŜesza do Malachiasza, znacznie mniejszym zmianom niŜ wiele współczesnych języków, tak, Ŝe ktoś znający prozę MojŜesza nie znajduje trudności w zrozumieniu prozy Nehemiasza, ostatniego z pisarzy prozą Starego Testamentu. Kto zaś rozumiejący poetycki język Jakuba, MojŜesza i Ijoba, najstarsze przykłady zachowanej hebrajskiej poezji, nie ma trudności w odcyfrowaniu poetyckiego języka Malachiasza, jeśli chodzio jego dykcję i styl. Język Biblii jest szczególnie czysty od obcych terminów i słów; jest to czysty język hebrajski bez narzecza lub słów, które wyszły z uŜycia i stały się przestarzałe. Dlatego teŜ jego dykcja jest czysta. Ma on równieŜ i tę zaletę, Ŝe słowa są właściwie uŜywane w zdaniach. W Biblii nie ma słów błędnie uŜytych, słów błędnie zestawionych z innymi słowami lub słów nie wyraŜających dokładnie myśli Autora Biblii. Wprost przeciwnie, kaŜde słowo jest na właściwym miejscu: kaŜde jest uŜyte we właściwym związku z innymi słowami i kaŜde wyraŜa dokładnie myśl, którą Bóg chciał wyrazić. Jest prawdą, Ŝe podobnie do innych rozwiniętych języków większość słów hebrajskich ma róŜnorodność znaczeń. Pan jednak czuwał nad tym, by Jego pisarze uŜyli prawidłowo słów w ich właściwych miejscach, gdzie powinny one być uŜyte. Posługując się przykładami z języka angielskiego moŜna powiedzieć, Ŝe pisarze Biblii nigdy nie uŜyli słowa „predicate” /orzekać/, kiedy chcieli wyrazić znaczenie słowa „predict” /przepowiadać/ albo słowa „mutual” /wzajemny/, gdy mieli na myśli znaczenie słowa „common” /wspólny/. Ani teŜ nie uŜyli słowa „except” /z wyjątkiem/ zamiast słowa „unless" /chyba Ŝe/ lub słowa „like" /podobnie/ zamiast „as” /jako/, albo „avocation” /zawód/ zamiast „vacation” /powołanie/. Pisarze Biblii teŜ nie naduŜywają słowa, jak to się często dzieje w angielskim, gdy chodzi o słowa „get” i „got" /dostać/. UŜywanie słów w sposób właściwy było dla nich pomocą w przestrzeganiu ich ścisłości, to znaczy, Ŝe pisarze Biblii  mówią dokładnie to, co mają na myśli, nie mniej ani więcej. Dlatego teŜ są oni bardzo ostroŜni w uŜywaniu słów. Wybierają spośród synonimów tylko to właśnie słowo, które oddaje dokładnie myśl, którą ma ono wyrazić. Badania nad synonimami Biblii, takie jak na przykład zawarte  w Synonimach Greckiego Nowego Testamentu Trencha i w Hebrajskich Synonimach Starego Testamentu Griddlestone`a dostarczają wspaniałych przykładów precyzji Biblii, jeśli chodzi o uŜycie w niej 35synonimów. Nie ma tam na  przykład uŜywania słów trudność zamiast przeszkoda, sposobność zamiast okazja, waga zamiast cięŜkość, uznać zamiast wyznać, tylko zamiast jedyny itd. Tak więc w swym słownictwie Biblia ma cechy precyzji, właściwego uŜycia i czystości słów, czyli zalety dobrego wysławiania się.Zdania w Biblii stosują się zasadniczo do zasad stylu, gdy chodzi o zdania. Znajdziemy w Bibli zdania wszelkich rodzajów: zdania proste, złoŜone i wieloczłonowe. Niektóre są periodyczne, inne luźne, większość jest zdań zrównowaŜonych /takie są wszystkie w poezji/, niektóre długie, inne krótkie, a inne średniej długości. O ile Pan niezamierzał specjalnie posłuŜyć się mową ukrytą, tak jak On  czyni w typie, przypowieści lub tajemnicy /mystery/, to uŜywa On najjaśniejszej myśli i języka, a nawet i Jego ukryta mowa staje się jasna, gdy przychodzi czas na zrozumienie ukrytej w niej myśli. UŜywa On równieŜ emfazy /podkreślenia/, gdy tylko emfaza jest poŜądana, posługując się środkami słuŜącymi do wywołania emfazy. Jedność myśliw zdaniu jest prawie zawsze w Biblii zachowana. Z wyjątkiem świętego Pawła, który w nadmiarze swych szybkich a zarazem głębokich i szerokich procesów myślowych często spieszy od jednej myśli do drugiej przed zakończeniem zdania, zaniedbując czasami jego konstrukcję lub zostawiając niedokończone zdania, bardzo mało jest przypadków, aby pisarze biblijni zaniedbywali budowy zdań, to znaczy by zaczynali wyraŜać jakąś myśl i pozostawili zdanie niewykończone z powodu zajęcia się nową myślą. Zdania w Biblii są pełne siły. W Ŝadnej innej ksiąŜce nie są te same myśli wyraŜone z tak wielką siłą jak w Biblii. Siła ta jest osiągnięta w sposób negatywny przez  unikanie zbytecznych powtarzających się słów, niezwykłych wykrzykników, a takŜe unikanie wszelkiej nieuwagi, gdy chodzi o związek, przejście i konkluzję. W sposób pozytywny siła ta jest osiągnięta przez uŜywanie odpowiednich i dokładnych słów, przez staranne przestrzeganie w uŜyciu słów ich związku, przejścia i konkluzji, przez częste  uŜywanie kontrastu i napięcia /climax/, szczególnie w jej paralelizmach. Do tego równieŜ przyczynia się harmonia w budowie zdań Biblii. Harmonia ta polega na uŜywaniu słów w ten sposób, by wywoływały miłe wraŜenie dla ucha, powodowane przez odpowiedni dobór słów, przez naturalny układ słów i przez zmianę łagodnych i ostrych dźwięków oraz myśli. Sposób akcentowania w języku hebrajskim wielce dopomaga do zachowania harmonii w jego budowie zdań; do tego samego przyczynia się rytm pomiędzy częściami zdań. Dlatego w języku hebrajskim zdania wychodzą zwięzłe, silne, jasne, róŜnorodne, emfatyczne i zjednoczone. 36 Wobec tego budowa jego zdań wyróŜnia się jako godna zaliczenia do części wielkiej literatury.KaŜda wielka literatura jest ozdobiona figurami retorycznymi, które dodają literackiej piękności i często wzniosłości pismu lub mowie. Zgodnie z tym znajdujemy figury retoryczne obficie rozsiane w całej Biblii. Doktor Bullinger napisał wielką ksiąŜkę o figurach Biblii, w której przedstawia bardzo wiele figur zazwyczaj nie wspomnianych w podręcznikach o retoryce. Rzeczywiście, wśród typów biblijnych, które on wylicza i opisuje, a których wyliczył razem 181, znajdują się niektóre nie spotykane w Ŝadnej innej literaturze. Przez figury retoryczne rozumiemy taki uŜytek słowa lub słów, który odbiega od ich zwykłego znaczenia, miejsca lub sposobu w celu wyjaśnienia, ozdobienia lub podkreślenia zamierzonej myśli, którą chce się przekazać. W związku z tym zamierzona do przekazania myśl jest literalna, ale uŜyte do tego słowa nie są literalne. PoniewaŜ słowa tam nie są uŜyte w sposób literalny, więc nazywamy je obrazowymi. Biblia, szczególnie Stary Testament, jest prawdopodobnie najbardziej obrazową księgą, jaką kiedykolwiek napisano. Uchybienie w odróŜnieniu pomiędzy jej literalnym a figuralnym językiem doprowadziło do fałszywych interpretacji, na przykład uchybienie zauwaŜenia, Ŝe język w odniesieniu do składników w Wieczerzy Pańskiej jest taki, iŜ nadaje interpretację obrazowego ustanowienia, doprowadziło do doktryny o transsubstancji i do doktryny o instrumentalizacji - obie te doktryny są bardzo wielkimi błędami. Nikt nie moŜe być wiarygodnym tłumaczem Pisma Świętego, kto miesza jego figury na dosłowne znaczenia, a dosłowne znaczenia na figury. Wymaga to czasami znacznej znajomościPrawdy na czasie, aby być w stanie odkryć, czy właściwy język jest literalny, czy teŜ figuralny. Oto główne figury retoryczne Biblii, o których chcemy podać kilka uwag i przytoczyć kilka przykładów: porównanie, metafora, przypowieść, typ, alegoria, wizja, antyteza, epigram, metonimia, synekdocha, pytanie retoryczne, wykrzyknienie, apostrofa, uosobienie, hiperbola, ironia, stopniowanie /climax/, spadek stopniowania /anticlimax/, zagadka i apodosis. Nasze wyjaśnienia muszą być krótkie, a przykłady nieliczne. Porównanie polega na zestawieniu jednej rzeczy z drugą. Oto kilka przykładów biblijnego uŜycia tej figury: „Kropić będzie jako deszcz nauka moja, popłynie jako rosa wymowa moja, jako drobny deszcz na zioła, a jako krople na trawę” /5 MojŜ.32:2/. „Jako ma litość ojciec nad dziatkami, tak ma litość Pan nad tymi, którzy go czczą” /Psalm 103:13/. „A wy bądźcie podobni ludziom oczekującym pana swego, aŜby się wrócił z wesela, Ŝeby gdyby przyszedł a zakołatał, wnet mu  otworzyli” /Łuk.l2:36/. Porównania Biblii są czyste i piękne. Poeta Markham, autor poematu „Człowiek  z Motyką”? porównując i kontrastując uŜywanie figur przez Jezusa z uŜywaniem tychŜe przez Szekspira, który jest ogólnie uznawany  jako największy ludzki poeta, jednak dając palmę Jezusowi, zacytował wśród innych rzeczy jako przykład niezrównanej serii porównań słowa Jezusa wypowiedziane do dwunastu Apostołów; „0to Ja was posyłam jako owce między wilki; bądźcie tedy roztropnymi jako węŜe, a szczerymi jako gołębice”. W metaforze podobieństwo jakiejś rzeczy jest wyraŜone bardziej bezpośrednio niŜ w porównaniu; w rzeczywistości metafora bezpośrednio zastępuje jedną rzecz inną rzeczą. Oto kilka przykładów metafory biblijnej: Jezus uwydatnia przebiegłość Heroda tymi słowami: „Idźcie a powiedzcie temu lisowi: Oto wyganiam diabły i uzdrawiam dziś i jutro, a trzeciego dnia dokończenie wezmę” /Łuk.l3:32/. A oto inna metafora Jezusa: „Jam jest ona winna macica prawdziwa, a Ojciec mój jest ci winiarzem. KaŜdą latorośl, która we mnie owocu nie przynosi odcina, a kaŜdą, która przynosi owoc, oczyszcza, aby obfitszy owoc przynosiła ... wyście latorośle; kto mieszka we mnie, a ja w nim, ten przynosi wiele owocu; ... jeśliby kto nie mieszkał we mnie,  precz wyrzucony będzie jako latorośl, i uschnie, i zbiorą je i na ogień wrzucą i zgoreje” /Jan 15:1-6/. W Pieśni Salomonowej 2:1 oblubienica mówi: „Jam jest jako róŜa Sarońska,a lilija przy dolinach”. Oto tylko kilka przykładów spośród 500 000 metafor znajdujących się w Biblii, która dosłownie obfituje w metafory, na przykład Psalm 91:1-13. Przypowieści biblijne, szczególnie Nowego Testamentu są po prostu niezrównane, specjalnie gdy chodzi o ich artyzm, odpowiedniość przykładów i głębokie prawdy. Jezus szczególnie jest największym Mistrzem w sztuce podawania przykładów w formie przypowieści. Ew. Mateusza 13 zawiera wielką ich ilość, jak na przykład przypowieść o czterech rodzajach gruntu, na które padło ziarno, będących przykładami czterech rodzajów słuchaczy Słowa BoŜego; przypowieść o pszenicy i kąkolu, symbolizująca rezultaty prawdy i błędu. Łukasz 15 zawiera trzy piękne przypowieści, na przykład o niewieście mającej 10 groszy, z których jeden został zgubiony i znaleziony, ilustrującej Kościół i jego dziesięć wielkich prawd, z których jedna - prawda o restytucji - została zagubiona przez wiele stuleci, a potem odnaleziona: przypowieść o pasterzu strzegącym sto owiec i o zaginięciu jednej z nich, przedstawiająca Chrystusa, strzegącego wszystkie klasy wolnych moralnie istot Jehowy; podczas gdy zabłąkana owca przedstawia ludzkość zagubioną i w czasie Tysiąclecia uratowana przez Chrystusa -38 Wielkiego Pasterza wszystkich owiec. KtóŜ zdołałby zapomniećprzypowieść o marnotrawnym Synu, który przedstawia łamiących przymierze, którzy w czasie swej niewierności poznają gorzki smak owoców grzechu, a pokutując wracają do Boga i do domu pokutujących grzeszników, witanych i goszczonych synów a starszy brat, rzucający mokry koc nad uroczystą sceną odpowiednio przedstawia tych, którzy tylko w sposób zewnętrzny przestrzegają przymierza z Bogiem? KtóŜ mógłby zapomnieć przypowieść o dobrym Samarytaninie, przedstawiającym ludzkość upadłą w przekleństwie, której nie ratuje ani nominalny judaizm ani nominalne chrześcijaństwo, lecz która zostaje zbawiona i przywrócona do zdrowia przez działalność Chrystusową i za cenę Chrystusa, Głowy i Ciała? Stary Testament równieŜ zawiera kilka pięknych przypowieści, jak na przykład przypowieść o winnicy /Izaj.5:l-6/; zagadkę Samsona /Sędziów 14:14/, przypowieść o owcy biedaka opowiedzianą przez Natana Dawidowi /2  Sam.l2:l-12/; przypowieść o orle i o winie /Ezech.17:3-10/ i inne .NajbliŜszą formą do metafor są typy - moŜe najczęściej spotykane ze wszystkich figur Biblii, poniewaŜ nauczyliśmy się, Ŝe nie tylko wszystko w Pięcioksięgu jest typowe, ale równieŜ wszystko w następnych siedmiu księgach Biblii, zwanych w Biblii hebrajskiej wcześniejszymi prorokami jest typowe. Nauczyliśmy się równieŜ, Ŝe kaŜde wydarzenie w Ewangeliach poczynając od przybycia Jezusa do Betanii na sześć dni przed Jego śmiercią aŜ do nocy Jegozmartwychwstania jest typowe. KaŜde wydarzenie historyczne, kaŜde miejsce, osoba i rzecz wymieniona w Biblii jest typowe. Tak więc Adam i Ewa w stanie niewinności są figurą na Chrystusa i Kościół /do Ef.5:31ł32/. Arka Noego jest figurą na Chrystusa /l Piotra 3:20,21/. Abraham, jego Ŝony i dzieci figurują Boga, Jego przymierza i  ich wytworzone klasy Gal.4:21-31. MojŜesz figuruje Chrystusa, Boską Sprawiedliwość czyli Prawo, Głowę i Ciało jako Pośrednika itd. Aaron figuruje naszego Pana, Kościół jako Boski mówczy wyraziciel na Parousję i Epifanię, Głowa NajwyŜszego Kapłana Kościoła, Głowa i Ciało  - Arcykapłana Świata, itd. Przybytek oznacza Chrystusa, w dziedzińcu jako sprawiedliwego, w świątnicy jako spłodzonego z Ducha, a w swojej świątnicy najświętszej jako narodzonego z Ducha. Namioty tuŜ koło przybytku figurują pozafiguralne Kapłaństwo iLewitów, podczas gdy dalsze od przybytku namioty figurują podziały wyznaniowe chrześcijaństwa Wieku Ewangelii i dwanaście klasyrestytucyjnej w Tysiącleciu. KaŜdy szczegół budowy przybytku i słuŜby koło niego był typem na lepsze rzeczy. Czas i miejsce nie  pozwalają nam na szersze zagłębienie się w tę  dziedzinę, lecz naleŜy stwierdzić, Ŝe typowa strona Biblii jest dziełem wielkiej sztuki literackiej. Historie Biblii są same w sobie cudami literackiej kompozycji, ale gdy zdamy sobie sprawę, Ŝe są one doskonałymi obrazami przyszłych rzeczy, to łatwo zrozumiemy, jak ich literacka wartość jest przez to  bardzo powiększona.Biblia zawiera równieŜ alegorie. Alegoria to odpowiednio rozwinięta przypowieść. Najlepszym przykładem nie natchnionej alegorii jest „Wędrówka Pielgrzyma" Bunyana; „Królowa Czarodziejka" Spencera to znów inny przykład alegorii. Z wielu punktów widzenia księga Objawienia jest alegorią, choć nie całkowicie i nie we wszystkich swych częściach jest ona alegorią. Z niektórych punktów widzenia moŜemynazwać niektóre typy Biblii alegoriami, jak na przykład niewolę Izraela i jego wyzwolenie. Doświadczenia Dawida i doświadczenia Apostołów po zesłaniu Ducha Świętego są równieŜ alegoriami róŜnych doświadczeń „onego Sługi”. Jedną z mniej rozwiniętych alegorii Biblii jest obraz Ezechiel w dolinie suchych kości w r. 37, przedstawiający wśród innych rzeczy doświadczenie ludu BoŜego Parousji, ich nauczanie Syjonizmu i skutki tej nauki, gdy chodzi o Izraela rozproszonego jako symboliczne suche kości. Po tej alegorii następuje bezpośrednio inna alegoria w tym samym rozdziale - dotycząca proroka i jego dwóch lasek. W rzeczywistości w księdze Ezechiela jest znacznie więcej alegorii, jak na przykład alegoria o pasterzach i owcach w rozdziale 34, ale najwięcej rozwiniętą alegorią jest o świątyni w rozdziałach 40-48. Bardzo zbliŜone do alegorii w Biblii są wizje biblijne. W rzeczywistości liczne alegorie są wizjami. NajwaŜniejszą wizją, największą i najbardziej wzniosłą jest księga Objawienia. Inne waŜne wizje to wizje Pawła w 2 liście do Kor.12:1-7 i Piotra w Dz.A. 10: 9-19. Nie powinniśmy równieŜ zapomnieć o doniosłej wizji sceny przemienienia /Mat.16:27 - 17:9/. Księga Zachariasza jest pełna wizji, których jest więcej w niej niŜ w jakiejkolwiek innej księdze Starego Testamentu tak, Ŝe mogłaby ona być nazwana księgą Objawienia Starego Testamentu. Izajasz miał cudowną wizję, opisaną w księdze Izajasza, rozdział 6. W rzeczywistości większość rzeczy objawionych prorokom Starego Testamentu było objawionych im w formie wizji, gdyŜ wizja moŜe być określona jako przedstawienie naoczne symbolów innych rzeczy. Zarówno bowiem w wizji, jak i w alegorii lub w typie, rzeczy są przedstawione symbolicznie. RóŜnice jednak polegają na tym, Ŝe w wizji symbole są przedstawione dla fizycznego oka, zaś w typie prawdziwe wydarzenia i sprawy są uŜyte, aby symbolizować inne 40 rzeczy, a w alegorii zazwyczaj wydarzenia i osoby wyobraźni są uŜyte dla przedstawienia pewnych prawd i faktów.