Tylko Jeden Bóg i Jeden Pan

W 1 Liście do Koryntian z ust apostoła Pawła pada zdecydowana deklaracja wiary w istnienie tylko jednego Boga:

„Zatem jeśli chodzi o spożywanie pokarmów, które już były złożone bożkom na ofiarę, wiemy dobrze, że nie ma na świecie ani żadnych bożków, ani żadnego boga, prócz Boga jedynego. A choćby byli na niebie i na ziemi tak zwani bogowie – jest zresztą mnóstwo takich bogów i panów – dla nas istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec, od którego wszystko pochodzi i dla którego my istniejemy, oraz jeden Pan, Jezus Chrystus, przez którego wszystko się stało i dzięki któremu także my jesteśmy” (1 Kor 8, 4-6; Biblia Tysiąclecia).

Stanowi ona nie tylko przykład konsekwentnego monoteizmu Pawła, ale również dowodzi, że dla apostoła wyłącznie Ojciec jest Bogiem. Ze słów „istnieje tylko jeden Bóg, Ojciec” wynika bowiem, że nie można jakiejkolwiek innej osoby uważać za Boga prawdziwego. Bogiem nie jest więc również Syn, który w przeciwieństwie do Ojca, zostaje określony mianem „Pana”. Rodzi to jednak dwa bardzo istotne pytania: dlaczego w takim razie Biblia nazywa „Bogiem” Syna (Iz 9, 5), skoro tylko Ojciec jest prawdziwym Bogiem i dlaczego Ojciec określony jest w Pismach mianem „Pana” (Dz 4, 29), skoro istnieje tylko „jeden Pan, Jezus Chrystus”?

Dlaczego Biblia nazywa Jezusa Bogiem?

Odpowiedź na pierwsze pytanie jest stosunkowo prosta. Autorzy biblijni stosują określenie „bóg” (hebrajskie: ’ĕ·lō·hîm, greckie: θεός) nie tylko wobec Ojca. Nazywają tak również ludzi, aniołów, a nawet rzeczy:

„I powiedział JHWH do Mojżesza: Patrz, ustanawiam cię bogiem [w Biblii hebrajskiej: ’ĕ·lō·hîm] dla faraona, a Aaron, brat twój będzie prorokiem twoim” (Wj 7, 1; Hebrajsko-polski Stary Testament)

„Albowiem mało mniejszym uczyniłeś go od Aniołów [w Biblii hebrajskiej: ’ĕ·lō·hîm], chwałą i czcią ukoronowałeś go” (Ps 8, 6; Biblia Gdańska).

„Odpowiedział im Jezus: Czyż nie napisano w waszym Prawie: Ja rzekłem: Bogami jesteście? Jeżeli [Pismo] nazwało bogami tych, do których skierowano słowo Boże – a Pisma nie można odrzucić – to czemu wy [o Tym], którego Ojciec poświęcił i posłał na świat, mówicie: Bluźnisz, dlatego że powiedziałem: Jestem Synem Bożym?” (J 10, 34-36; Biblia Tysiąclecia).

„Wielu bowiem postępuje jak wrogowie krzyża Chrystusowego, o których często wam mówiłem, a teraz mówię z płaczem. Ich losem – zagłada, ich bogiem brzuch, a chwała – w tym, czego winni się wstydzić. To ci, których dążenia są przyziemne” (Flp 3, 18-19; Biblia Tysiąclecia).

Jak widać, pojęcie „bóg” używane jest w Biblii często w sensie metaforycznym. Oznacza wtedy kogoś (lub coś) potężnego, mającego władzę i autorytet. Z faktu stosowania tego określenia również względem Jezusa Chrystusa nie wynika więc, że jest on Bogiem Jahwe.

Kogo Biblia nazywa Panem?

Odpowiedź na drugie pytanie jest nieco bardziej skomplikowana. Przede wszystkim słowo „pan” (greckie: κύριος) stosowane jest w Biblii odnośnie wielu różnych bytów – Boga, ludzi, aniołów, a nawet rzeczy:

„Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego – miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie!” (Mt 6, 24; Biblia Tysiąclecia).

„A teraz spójrz, Panie, na ich groźby i daj sługom Twoim głosić słowo Twoje z całą odwagą, gdy Ty wyciągać będziesz swą rękę, aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów przez imię świętego Sługi Twego, Jezusa” (Dz 4, 29-30; Biblia Tysiąclecia).

„Około dziewiątej godziny dnia ujrzał wyraźnie w widzeniu anioła Pańskiego, który wszedł do niego i powiedział: Korneliuszu! On zaś, wpatrując się w niego z lękiem, zapytał: Co, panie? Odpowiedział mu: Modlitwy twoje i jałmużny stały się ofiarą, która przypomniała ciebie Bogu” (Dz 10, 3-4; Biblia Tysiąclecia).

„Wtedy [tamten] zażądał światła, wskoczył do [lochu] i przypadł drżący do stóp Pawła i Sylasa. A wyprowadziwszy ich na zewnątrz, rzekł: Panowie, co mam czynić, aby się zbawić?” (Dz 16, 29-30; Biblia Tysiąclecia).

„Panowie, oddawajcie niewolnikom, co sprawiedliwie i słusznie się należy, świadomi tego, że i wy macie Pana w niebie” (Kol 4, 1; Biblia Tysiąclecia).

„Pan” w Nowym Testamencie oznacza więc władcę czy właściciela lub po prostu osobę godną szacunku. Jednak dla Pawła „Panem” w pełnym tego słowa znaczeniu jest wyłącznie Jezus Chrystus, jako aktualny władca wszechrzeczy. Dlaczego jednak nie jest nim Ojciec, skoro Nowy Testament tak często podkreśla wyższość Ojca względem Syna? Jezus stwierdza przecież:

„Słyszeliście, że wam powiedziałem: Odchodzę i przyjdę znów do was. Gdybyście Mnie miłowali, rozradowalibyście się, że idę do Ojca, bo Ojciec większy jest ode Mnie” (J 14, 28; Biblia Tysiąclecia).

Podobną myśl wyraża apostoł Paweł:

„Chciałbym, żebyście wiedzieli, iż głową każdego mężczyzny jest Chrystus, mężczyzna zaś jest głową kobiety, a głową Chrystusa – Bóg” (1 Kor 11, 3; Biblia Tysiąclecia)

Pewna sugestia jest już zawarta w omawianym fragmencie 1 Listu do Koryntian. Paweł stwierdza w nim, że to „dla nas” (1 Kor 8, 6; Biblia Tysiąclecia) istnieje jeden Pan, Jezus Chrystus. W ten sposób wprowadza do swojego wywodu element subiektywizmu. Jezus jest jedynym Panem dla określonej grupy ludzi w określonym czasie. Bóg bowiem przekazał władzę swojemu Synowi w momencie zmartwychwstania:

„Ogłoszę postanowienie Pana. Powiedział do mnie: Tyś Synem moim, Ja Ciebie dziś zrodziłem. Żądaj ode Mnie, a dam Ci narody w dziedzictwo i w Twoje posiadanie krańce ziemi” (Ps 2, 7-8; Biblia Tysiąclecia).

„My właśnie głosimy wam Dobrą Nowinę o obietnicy danej ojcom: że Bóg spełnił ją wobec nas jako ich dzieci, wskrzesiwszy Jezusa. Tak też jest napisane w psalmie drugim: Ty jesteś moim Synem, Ja Ciebie dziś zrodziłem” (Dz 13, 32-33; Biblia Tysiąclecia).

„Wtedy Jezus podszedł do nich i przemówił tymi słowami: Dana Mi jest wszelka władza w niebie i na ziemi” (Mt 28, 18; Biblia Tysiąclecia).

„Tymczasem jednak Chrystus zmartwychwstał jako pierwociny spośród tych, co pomarli. Ponieważ bowiem przez człowieka [przyszła] śmierć, przez Człowieka też [dokona się] zmartwychwstanie. I jak w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy będą ożywieni, lecz każdy według własnej kolejności: Chrystus jako pierwociny, potem ci, co należą do Chrystusa, w czasie Jego przyjścia. Wreszcie nastąpi koniec, gdy przekaże królowanie Bogu i Ojcu i gdy pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc. Trzeba bowiem, ażeby królował, aż położy wszystkich nieprzyjaciół pod swoje stopy. Jako ostatni wróg zostanie pokonana śmierć. Wszystko bowiem rzucił pod stopy Jego. Kiedy się mówi, że wszystko jest poddane, znaczy to, że z wyjątkiem Tego, który Mu wszystko poddał. A gdy już wszystko zostanie Mu poddane, wtedy i sam Syn zostanie poddany Temu, który Synowi poddał wszystko, aby Bóg był wszystkim we wszystkich” (1 Kor 15, 20-28; Biblia Tysiąclecia).

Z powyższych fragmentów wynika, że aktualnie Jezusowi podlega wszystko z wyjątkiem Ojca. Chrystus przekaże otrzymaną wcześniej władzę Bogu dopiero w momencie, kiedy pokonana zostanie śmierć.

Mimo to, apostołowie w dalszym ciągu określają Ojca mianem „Pana”, ze względu na to, że ich władca, Jezus Chrystus, pozostaje podporządkowany owemu jedynemu Bogu (1 Kor 11, 3).
Artykuł w oparciu o Pismo sw. Zapozyczony ze strony mesjasz.info.pl