LITERACKOŚĆ BIBLII WYPROWADZONA NA ŚWIATŁO DZIENNE
W czasie dziewiętnastego stulecia trzech uczonych specjalnie poświęciło się wśród innych rzeczy badaniu niektórych ksiąg Starego Testamentu jako poezji. Pionierem wśród nich był biskup Robert Lowth, którego epokowe dzieło ogłoszone w roku 1753 pod tytułem: „Uniwersyteckie Wykłady o Świętej Poezji Hebrajczyków", otworzyło nowy świat myśli, gdy chodzi o Pismo Święte Starego Testamentu. Znalazł on godnego następcę w tej gałęzi studiów nad Pismem Świętym w roku 1758 w osobie Jana Dawida Michaelisa z Goettingen w Niemczech, który dzięki swej wielkiej wiedzy z dziedziny orientalistyki, odpowiednio uzupełnił wiele braków w ksiąŜce Lowtha, gdy wydał ją z licznymi notatkami po niemiecku. Wiele lat upłynęło po tym bez specjalnego postępu w tej gałęzi biblijnych studiów aŜ wielki niemiecki poeta i kaznodzieja Jan Godfryd Herder ogłosił pod koniec osiemnastego wieku zadziwiające dzieło pod tytułem: „Duch Hebrajskiej Poezji". Ci trzej badacze połoŜyli fundamenty pod studia nad Biblią jako literaturą. Najwybitniejszym nowoczesnym przedstawicielem tych studiów był dr Ryszard G. Moulton z uniwersytetu w Chicago, którego Biblia Nowoczesnego Czytelnika jest klasykiem, jeśli chodzi o przedstawienie Biblii jako literatury - ksiąŜkę tę oceni kaŜdy miłośnik Biblii po uczynieniu z niej uŜytku. W dziele tym występuje cała Biblia i trzy poetyckie księgi apokryfów ułoŜone pod względem literackim wraz z komentarzami literackimi. Ukazuje ono Biblię jako cudowne dzieło z literackiego punktu widzenia. Autor tej ksiąŜki ukazuje wszystkie literackie fazy Biblii, przedstawiając wydarzenia, osoby i zalety literackie Biblii jaśniejące gorącą Ŝywością barw przed oczyma olśnionych czytelników. Dowiódł on zaiste, Ŝe 27Biblia jako literatura, co oczywiście nie jest najwaŜniejszym przymiotem Biblii, jest w jej Starym Testamencie literaturą dorównującą przynajmniej jakiejkolwiek innej literaturze. Literatura wszelkich literackich narodów - mówiąc w sposób ogólny -dochodzi do nas zazwyczaj w dwóch formach - prozy i poezji. Wszyscy przywykliśmy do tego oczywiście, Ŝe Biblia zawiera prozę, do czego przyczynia się czytanie przez nas Autoryzowanej Wersji. Ale niewielu zdaje sobie z tego sprawę, Ŝe całe księgi Biblii są poezją w języku hebrajskim. Dotyczy to prawie wszystkich pism proroków, Ijoba, wszystkich Psalmów, Przypowieści, Pieśni i Kaznodziei Salomonowego. Tylko narracyjne części proroków: Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i Ijoba są pisane prozą. Reszta jest poezją. Jest godne uwagi, Ŝe proza biblijna posiada wszystkie formy prozatorskiej kompozycji. Występują tu eseje, jak na przykład 1 list do Kor.l3:l-13; 2 list Piotra i list Judy. Bardzo liczne są w Biblii opisy historyczne, jak na przykład księgi:1 MojŜeszowa, częściowo 2 MojŜeszowa i z małymi wyjątkami prawie całkowicie w księdze Jozuego, Sędziów, w dwóch Księgach Samuelowych i Królewskich oraz częściowo w Kronikach wStarym Testamencie, a Dzieje Apostolskie w Nowym Testamencie. Wiele teŜ jest biografii w Biblii, do których naleŜą księga Ezdraszowa, Nehemiaszowa, Estery, Daniela, przede wszystkim cztery Ewangelie. Liczne są równieŜ w niej listy, jak na przykład listy świętego Pawła i powszechne listy. Wiele teŜ jest opowiadań, w które Biblia obfituje. Na dowód tego przypominamy opowiadanie o stworzeniu człowieka, jego próbie i upadku, o potopie i o Ŝyciu StaroŜytnych Godnych. Biblia posiada równieŜ prawne dokumenty, o czym świadczą prawa MojŜeszowe. Genealogiczne wywody znajdują się w obfitości w Biblii, szczególnie w l Kronik. Są teŜ w Biblii pierwszorzędne rozprawy, których przykładami są listy do Hebrajczyków i Rzymian. Biblia zawiera równieŜ pisma filozoficzne, jak na przykład Przypowieści i Kaznodziei Salomonowego. Liczne są równieŜ epigramy, pełno ich jestw Przypowieściach, podczas gdy ich przykłady są rozsiane hojnie po całej Biblii. Znajduje się w Biblii wiele kazań, których pięknymi przykładami są kazania na górze /Mat.5-7/ ostatnie kazanie Pańskie /Jan 13-16/, kazania Piotra wypowiedziane w Zielone Świątki i w Cezarei oraz przemówienie Pawła w Antiochii i w Atenach. Największą mową wszystkich czasów jest mowa MojŜesza w 5 księdze MojŜesza, szczególnie gdy spojrzymy na nią w świetle poprzednich czterdziestoletnich doświadczeń Izraela i bliskiego odejścia jego ukochanego wodza. Potępienie przez Jezusa uczonych w piśmie i 28 faryzeuszy u Mat.23 jest niezrównane w całej literaturze oskarŜeń, nie wyłączając Demostenesa Filipik i mowy Cycerona przeciw Katylinie. Mowa prawna ma jeden z najświetniejszych przykładów w mowie obrończej świętego Pawła przed Festusem i Agrypą. Apele męczeńskie są olśnione blaskiem w apelu Szczepana w Dziejach Apostolskich 7. Humorystycznej literatury natomiast nie znajdziemy na szerszą skalę w Biblii, choć zawiera ona tu i ówdzie iskry humoru, szczególnie na przykład w sposobach wykpienia Filistynów przez Samsona i Ŝartach na ten temat, w skierowaniu Saduceuszów i Faryzeuszów przez św. Pawła od uderzenia na niego do kłótni między nimi powodującej, iŜ zapomnieli o walce z nim, kiedy stał przed Sanhedrynem w celu dania odpowiedzi w obronie swego Ŝycia. Jest takŜe posępny humor w sposobach BoŜych niweczenia przeciwników na przykład Faraona, Sisera, Absaloma, dwóch Herodów itd. Większość Ŝartów w Biblii została utracona w tłumaczeniu z powodu braku Ŝartobliwych wyraŜeń w języku angielskim odpowiadających wyraŜeniom greckim i hebrajskim.Stary Testament jest bogaty w poezję. Poezja hebrajska jednak jest zupełnie odmienna od nowoczesnej poezji europejskiej i amerykańskiej, która opiera się na pewnych rodzajach miar poetyckich w wierszach i zazwyczaj kończy się rymami na końcu kaŜdego wiersza. Rytm dźwięku jest podstawą poezji europejskiej i amerykańskiej, podczas gdy rytm myśli jest podstawą poezji hebrajskiej. Tak więc w samej swej istocie poezja hebrajska jest oparta na piękniejszej podstawie niŜ niebiblijna poezja. Jeśli chodzi o skomplikowanie struktury i głębię oryginalności, poezja hebrajska przewyŜsza nieskończenie poezję narodów chrześcijaństwa.Rytm myśli sprawia, Ŝe sercem poezji hebrajskiej są myśli biegnące równolegle jako porównania lub kontrasty. W porównawczych równoległościach zwanych zazwyczaj paralelizmami, ta sama myśl jest powtarzana innymi słowami albo bardzo podobne myśli są wyraŜone. Przykładem pierwszego rodzaju paralelizmu jest Psalm 25:9: „Poprowadzi cichych w sądzie, a nauczy pokornych drogi swojej”. Podwójnym przykładem tego jest tekst Izajasza 62:1: „Dla Syjonu milczeć nie będę, a dla Jeruzalemu nie uspokoję się itd". Inny przykład to Psalm 2:1: „PrzeczŜe się poganie buntują, a narody przemyślają próŜne rzeczy"? Jako przykład kontrastowego paralelizmu moŜemy podać z Przypowieści Salomonowych 10:1: „Syn mądry rozwesela ojca; ale syn głupi smutkiem jest matki swojej". Psalmy zazwyczaj mają paralelizmy porównawcze, a Przypowieści paralelizmy kontrastowe. Zdarza się jednak i przeciwnie, jak na przykład w Psalmie 37 i 29Przypowieści 1-3. Są to jednak ogólne cechy form poezji hebrajskiej. Istnieją jeszcze bardziej szczegółowe detale, które sprawiają, Ŝe struktura poematów hebrajskich jest znacznie trudniejsza niŜ najbardziej skomplikowane formy poezji wśród narodów chrześcijańskich lub pogańskich Greków i Rzymian. Szczegółowy ich opis byłby zbyt skomplikowany dla naszego celu tego artykułu, więc wspomnimy tylko krótko ich fazy bez dalszych opisów. Wszelkie szczegóły o nich z licznymi przykładami moŜna znaleźć w ksiąŜce doktora Moultona: Biblia Nowoczesnego Czytelnika, 1517 - 1542. Fazy te są następujące: synonimowa, podobna i niepodobna paralela, wariacja i to trzech rodzajów rytmu metrycznego - napięcia, kupletu i stanców -strof, duplikacji, powiększenia, zmniejszenia, introdukcji, konkluzji, przewodnictwa, refrenów, antystroficznej struktury - alteracji, przeplatania, inwersji /albo introwersji/ - pojedynczego, podwójnego i potrójnego rytmu wahadła, owinięcie, przerwa, zawieszenie, liczba sonetu, alternatywnych paralelizmów, duplikacji, antystroficznej duplikacji i powiększanej alteracji. Ponadto są najprzeróŜniejsze rodzaje kombinacji większości tych faz. śadna inna poezja w świecie nie posiada tak wspaniałych i róŜnorodnych form poetyckich. Przy tym wszystkim istnieje rytm dźwięku, który towarzyszy rytmowi Myśli w licznych poezjach hebrajskich. cdn... w cz. 7 - JĘZYK HEBRAJSKI POSIADA WSZYSTKIE POETYCKIE RODZAJE
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz